BEGIN:VCALENDAR VERSION:2.0 PRODID:-//Public Space - ECPv6.15.20//NONSGML v1.0//EN CALSCALE:GREGORIAN METHOD:PUBLISH X-ORIGINAL-URL:https://publicspace.nl X-WR-CALDESC:Evenementen voor Public Space REFRESH-INTERVAL;VALUE=DURATION:PT1H X-Robots-Tag:noindex X-PUBLISHED-TTL:PT1H BEGIN:VTIMEZONE TZID:Europe/Amsterdam BEGIN:DAYLIGHT TZOFFSETFROM:+0100 TZOFFSETTO:+0200 TZNAME:CEST DTSTART:20250330T010000 END:DAYLIGHT BEGIN:STANDARD TZOFFSETFROM:+0200 TZOFFSETTO:+0100 TZNAME:CET DTSTART:20251026T010000 END:STANDARD BEGIN:DAYLIGHT TZOFFSETFROM:+0100 TZOFFSETTO:+0200 TZNAME:CEST DTSTART:20260329T010000 END:DAYLIGHT BEGIN:STANDARD TZOFFSETFROM:+0200 TZOFFSETTO:+0100 TZNAME:CET DTSTART:20261025T010000 END:STANDARD BEGIN:DAYLIGHT TZOFFSETFROM:+0100 TZOFFSETTO:+0200 TZNAME:CEST DTSTART:20270328T010000 END:DAYLIGHT BEGIN:STANDARD TZOFFSETFROM:+0200 TZOFFSETTO:+0100 TZNAME:CET DTSTART:20271031T010000 END:STANDARD END:VTIMEZONE BEGIN:VEVENT DTSTART;TZID=Europe/Amsterdam:20260512T150000 DTEND;TZID=Europe/Amsterdam:20260512T170000 DTSTAMP:20260415T022551 CREATED:20251203T171352Z LAST-MODIFIED:20251203T171353Z UID:10000469-1778598000-1778605200@publicspace.nl SUMMARY:College ‘Strategisch Management voor de Publieke Zaak’ aan voorzitters RvT DESCRIPTION:De “Leergang voor de voorzitter” is bedoeld om de voorzitter van de Raad van Toezicht te ondersteunen en de kennis en vaardigheden die nodig zijn rondom strategie en strategisch management voor een goed voorzitterschap verder te ontwikkelen. De leergang wordt aangeboden door de NVTZ Academie samen met de VTOI-NVTK\, de VTW Academie\, de VTH Academie en Avicenna als regiepartner. \nOp 12 mei 2026 verzorgt Steven de Waal zijn bijdrage aan deze leergang voor voorzitters van de Raad van Toezicht. \nBasisconcept van Public SPACE (2000) voor iedere strategie in de Nederlandse publieke sector: De Maatschappelijke Onderneming \nSteven de Waal start vanuit het door hem ontwikkelde concept van de ‘maatschappelijke onderneming’ (De Waal\, 2000)\, dat indertijd veel politieke belangstelling trok en waarover hij op verzoek van veel politieke partijen (m.n. CDA\, CU en PvdA) actief bijdroeg aan debatten en panels. Het leidde zelfs indertijd tot een (niet goed doordacht) wetsontwerp vanuit het kabinet Balkenende IV (2007-2010) om de positie\, erkenning en interne governance te regelen\, waarover De Waal zijn (afwijzend) expert advies gaf in een aparte sessie van de betreffende kamercommissie. Het wetsontwerp is daarna ook van de politieke agenda afgevoerd. \nDe kern van zijn perspectief is natuurlijk dit concept van de ‘maatschappelijke onderneming’\, private\, uit burgerinitiatief voortgekomen\, organisaties die publieke taken vervullen\, een uniek Nederlands model in de wereld (door hem recent internationaal uitgelegd in voetnoot 5 van zijn laatste Engelse boek uit 2018). Die private rechtspersoon is ook exact de reden dat we Raden van Toezicht hebben op zulke belangrijke publieke diensten als gezondheidszorg\, onderwijs\, kinderopvang en woningcorporaties! \nVandaaruit concentreert hij zich op de dynamische en eindverantwoordelijke positie van de voorzitter in het intern toezicht op en vanuit de externe legitimerende positie die dergelijke maatschappelijke ondernemingen moeten invullen. \nEisen aan voorzitter Raad van Toezicht\nAan de Raden van Toezicht worden hoge eisen gesteld. Dit geldt des te meer voor de voorzitter. De complexiteit van een publiek/private organisatie en de specifieke kenmerken van de maatschappelijke onderneming met zijn vele stakeholders\, vereisen kennis en kunde om ruim en reflectief te denken\, om een maatschappelijk normerend en legitimerend perspectief te hebben\, en tegelijkertijd scherp toezicht te houden. \n“De publieke zaak is te groot en complex om alleen aan de overheid over te laten” \nDe voorzitter moet met de Raad van Toezicht een professioneel en maatschappelijk normatief (‘Wat is het beste voor de samenleving\, onze doelgroepen en de ‘common good?’) toezichtkader bieden\, opdat de Raad van Bestuur de maatschappelijke organisatie in goede banen kan leiden. Dat normatieve kader moet worden ontwikkeld en vastgesteld door RvT en RvB gezamenlijk. Veel verantwoording naar binnen en naar buiten van belangrijke strategische besluiten moet ook vanuit dat normatieve kader plaatsvinden. Voor dit samenspel is het essentieel dat de voorzitter de juiste bagage heeft qua kennis\, inzichten\, attitude en vaardigheden om aan de rol van de Raad van Toezicht én het samenspel met de Raad van Bestuur invulling te geven. \nDe Waal zal zich vooral baseren op de conceptuele hoofdlijnen die hij al neerlegde in zijn boek: “Strategisch management voor de Publieke Zaak” (Boom uitgeverij Amsterdam\, 2008). Ook daarachter zat al de gedachte dat de publieke zaak te groot\, te complex is en teveel betrokkenheid vergt\, om alleen aan overheid of politiek over te laten. Daarom behandelt hij in dit boek niet alleen de diverse strategieën van de overheid (die inderdaad een groot palet omvatten)\, maar ook van bedrijfsleven\, non-profit organisaties en civil society gericht op het verder brengen van de ‘publieke zaak’. \nIndien het past in het programma en de belangstelling van de groep zal De Waal drie kernelementen benadrukken als het gaat om strategisch management\, liefst gebaseerd op strategische intelligentie. Ze zijn mede gebaseerd op zijn 19-jarige ervaring als strategie consultant vanuit de op dat moment toonaangevende firma in management services Boer & Croon Strategy and Management Group\, waar hij mede-eigenaar/vennoot en bestuursvoorzitter (tot begin 2004) was: \n\nStrategisch management is geen strategische planning\nGeen strategie zonder doel: Public Value\nDe grootste huidige strategische uitdaging: ‘disruptief burgerschap’\n\nStrategisch management is geen strategische planning\nHierover bestaan veel misverstanden: alsof papier de toekomst kan voorspellen\, alsof je alle strategische plannen naar buiten moet en zult brengen\, alsof strategische kracht en richting via systematische vooraf bedachte stappenplannen zijn te veroveren. Dat is niet zo. De grote voorbeelden van werkelijk goed strategisch denken en handelen zijn Sun Tzu (ruim 500 v. Chr.)\, Von Clausewitz\, Machiavelli en (de mythische figuur) Odysseus (ruim 700 v. Chr). Wie kent niet het verhaal van het Paard van Troje waarmee Odysseus de Trojanen misleidde en de Grieken de stad wisten te veroveren. \nWerkelijk vernieuwend strategisch gedrag is al zo oud als de mensheid\, en zelfs daaraan vooraf gaand. We hebben veel strategisch gedrag geleerd van de primaten die ons voorgingen\, zoals ook het uitstekende historisch overzicht van het strategisch denken van Lawrence Freedman vermeldt. We gaan in dit gedeelte verder in op zijn kern van strategie ‘beating the odds’. Meer hierover in “Strategisch Denken: Cybernetisch\, Futuring & Slim/Listig” (LinkedIn\, Steven de Waal 12-4-’17). \nStrategische planning is dus alleen een middel\, geen doel laat staan een strategie op zich! Met strategische planning zet je de stappen en acties die je vanuit strategische intelligentie wil maken\, uit in tijd. Overigens altijd onder de noemer dat kansen grijpen en bedreigingen weren\, voorgaan op iedere planning. Een strategisch plan plant niet de toekomst\, maar alleen je eigen voornemens tot strategische actie! \nGeen strategie zonder doel: Public Value\n\nZonder duidelijke doelen waarom je strategische acties onderneemt\, overweegt of beslist\, is er geen sprake van strategie. Waarschijnlijk kopieer je dan vooral wat anderen strategie noemen of\, nog erger\, volg je niet alleen de mode van de dag\, maar ook de doelstellingen van anderen\, zoals overheid en andere publieke financiers of banken en andere kapitaalverschaffers. Strategisch management voor de publieke zaak moet dus ook belegd worden met de doelen die je dan blijkbaar in de maatschappij wilt bereiken (de beoogde impact) en hoe het beste om te gaan met de weerstanden\, dilemma’s\, problemen waar je vervolgens tegenaan loopt. Die slag naar een goede definitie van maatschappelijk rendement of public value is helaas veel te weinig gemaakt\, om te beginnen door de overheid als financier en toezichthouder\, maar juist ook door Raden van Toezicht. Dat is temeer vreemd omdat juist de publiek/private constructie van de maatschappelijke onderneming het mogelijk maakt en zelfs veronderstelt dat er eigenstandig strategisch vermogen van organisatie en bestuur is. \nSteven de Waal hanteert daarvoor een uitleg van het begrip ‘Public Value’ die al in het methodologisch ontwerp van zijn proefschrift vanaf 2008 zat en ook al in zijn design voor het visitatiestelsel woningcorporaties vanaf 2007. Het begint nu ook in Haagse kringen te figureren. In zijn analyse is het RvT/RvB-model weliswaar gekopieerd uit het bedrijfsleven\, maar nogal als een sterk intern gericht model\, zonder de juist daar gebruikelijke indringende en beoordelende rol van buitenaf door aandeelhouders met een formeel en structureel mandaat. Die rollen moeten dus door RvB en RvT worden overgenomen. Meer hierover in “De publieke sector verdient goed management” (S&D\, 5-10-’13). \n‘Disruptief burgerschap’ als uitdaging\nSteven de Waal introduceerde recent het begrip ‘disruptief burgerschap’. Hij laat zien hoe dezelfde ICT- en Media-technologieën die markten disrupteren (voor de zittende en gevestigde marktpartijen\, niet voor allerlei runner-ups\, zie ook de Waal\, 2018) en de platformeconomie veroorzaken\, nu de burger veel meer macht geven. De burger beschikt inmiddels over eigen beheersing en uitwisseling van data\, informatie\, communicatie en zelforganisatie. De publieke arena is al volledig veranderd\, de politiek ook\, de publieke opinie is nu voor het eerst werkelijk van het publiek zelf en die nieuwe macht zal ook de publieke dienstverlening veranderen. Lees meer hierover in zijn essay over “Disruptie van de democratie” (Financieel Dagblad\, 20-1-’18) en inmiddels verder uitgebouwd in zijn laatste (Engelstalige) boek. \nVanuit de missie van zijn Denknetwerk Public Space Foundation wil Steven de Waal maatschappelijk ondernemerschap en actief burgerschap stimuleren. Deze disruptie en nieuwe macht van de burger passen uitstekend bij deze missie. Ook al ziet hij best de nadelen en gevaren van het huidige directe mediakanaal. Hij vindt dat geluid toch vooral komen van diegenen die een positie hadden in de oude manipulaties van de oude kanalen (pers\, radio\, tv) en zich willen verdedigen door af te geven op deze nieuwe technologische mogelijkheden. Steven benadrukt vooral de voordelen vanuit de inbreng en macht van burgers. Hij is dus blij dat hij niet hoeft te wachten tot de huidige generatie professionele politici ook doorhebben dat de burger echt belangrijk geworden is en ze dus niet langer kunnen volstaan met de vage retoriek dat ‘de burger toch echt centraal staat’. \n“Intelligentie bestaat niet alleen uit kennis\, maar ook uit het kunnen toepassen van kennis in de praktijk” – Aristoteles \nBij het komen tot een visie op en houding van goed toezicht en het daarin effectief opereren in de veelal lastige context van ambiguïteit van organisaties stelt Steven de rol van de voorzitter centraal. \nDit behandelt hij naar aanleiding van zijn boek: “Burgerkracht met Burgermacht” (Boom uitgeverij Amsterdam\, 2015). Sinds de lancering ervan in 2015 heeft hij hierover meer dan 200 lezingen gegeven en aan debatten deelgenomen. Leer meer over de uitkomsten hiervan in zijn artikel “Grote Publieksimpact ‘burgerkracht’ met ‘burgermacht’.” \nTenslotte gaat hij in op de vreemde gewoonte in Nederland zich voor publiek gezag en publiek leiderschap te verschuilen achter codes\, protocollen en toezichtsregels van de overheid. Voor publiek gezag is toch echt meer nodig\, analoog aan het begrip ‘Praktische Wijsheid’ van Aristoteles. Steven licht in de leergang zijn visie toe. Zie ook zijn artikel “Aristoteles beats Plato: Praktische wijsheid”. \nKijk hier voor meer informatie en aanmelden.\nBekijk op Vimeo een introductiecollege van Steven de Waal.\nMeer informatie over Steven de Waal op de docentenpagina van Avicenna\, regiepartner voor deze opleiding.\nIn een uitgave ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van Avicenna – Meaningful Matters in 2024 werd aandacht gegeven aan de jarenlange betrokkenheid van Steven de Waal bij de ontwikkeling van hun opleidingen. Download pdf URL:https://publicspace.nl/calendar/college-strategisch-management-voor-de-publieke-zaak-aan-voorzitters-rvt-36/ CATEGORIES:Toegankelijk bij deelname leergang ATTACH;FMTTYPE=image/png:https://publicspace.nl/wp-content/uploads/2021/04/Leergang-voor-de-voorzitter-V3.png ORGANIZER;CN="NVTZ Academie":MAILTO:bureau@nvtz.nl END:VEVENT BEGIN:VEVENT DTSTART;TZID=Europe/Amsterdam:20260521T170000 DTEND;TZID=Europe/Amsterdam:20260521T180000 DTSTAMP:20260415T022551 CREATED:20260407T151421Z LAST-MODIFIED:20260407T151519Z UID:10000474-1779382800-1779386400@publicspace.nl SUMMARY:Technische vaklui in de dynamische omgeving van actief burgerschap - interview DESCRIPTION:Op veel transities – zoals rond zorg\, energie en duurzaamheid – richten zich veel initiatieven van burgers\, zoals burgercoöperaties en -stichtingen\, burgeruitwisseling en -ruilhandel en burgeracties van verzet en lobby richting politiek en bedrijfsleven. Tegelijk zijn er in die transities grote aantallen technische vaklui nodig\, die dus wel eerst moeten worden opgeleid. Erkenning en toekomst van het mbo was het onderwerp in het vorige interview van Steven de Waal op New Business Radio*. \nIn een nieuwe aflevering van Trending op 21 mei gaan Ron Lemmens van NBR en Steven de Waal** met gasten in gesprek over hoe deze toekomst leidt tot een nieuw werkveld: moderne technische vaklui moeten toenemend werken in en met een omgeving van actieve burgers en burgerorganisaties. Die laatste kunnen opdrachtgever\, financier en mede-bepaler zijn van de technische oplossing\, die nodig is en wordt gezocht. Er spelen grote issues rond (structurele) financiering\, ook door burgers zelf\, en juridische vragen rond eigendom\, bestemmingsplannen en governance. \nHet is geen uitgekristalliseerd terrein: er is nog erg veel verwarring\, misverstanden zo niet rechtstreeks tegenwerking tussen overheden\, die zich tot voor kort als enige verantwoordelijk waanden\, en deze burgerinitiatieven. Ook die onduidelijkheid en strijd is onderdeel van deze nieuwe werkomgeving. \nEr speelt nog een ander\, meer structureel aspect: heel veel transities leven al veel langer onder burgers dan in de officiële plannen van overheden en relevante instituten. De polder loopt achter op wat het volk wil\, maar vooral ook kan. Nu er grote technologische innovaties optreden (disruptieve burgermacht [1])\, breekt deze goed georganiseerde nieuwe vraag door het starre\, eigenwijze en paternalistische [2] aanbod heen. Die aanpassingen aan dat bestaande aanbod gaan veel te traag (zie o.a. netcongestie) vergeleken met deze nieuwe macht en beweging onder burgers. Technische vakmensen moeten dat krachtenveld overzien en erop anticiperen. \nDe grote vragen waar dit interview over zal gaan zijn dus: \n\nZien we inderdaad deze trend op allerlei belangrijke technische terreinen\, met name rond transities?\nWelke basishouding en vaardigheden moeten vakmensen in die spannende en onduidelijke omgeving vooral hebben?\nZijn vakmensen daartoe nu goed opgeleid?\nWat vinden we in dat kader van de module van ‘burgerschap’ die is verplicht in het mbo?\nZien we al goede samenwerkingen tussen technisch aanbod en vakmensen met burgerorganisaties en (lokale) overheden in de praktijk? Welk maatschappelijk leiderschap zien we al[3] en wat zijn goede voorbeelden?\n\n[1] Zie ‘Civil leadership as the Future of leadership. Harnessing the disruptive power of citizens’\, dr. Steven P.M. de Waal\, Amazon 2018. O.a te zien in: gemakkelijker onderlinge communicatie en bottom up organisatie via internet en social media en kleinschalige technologie voor o.a. energieopwekking en zorg monitoring die massaal door burgers zelf wordt omarmd \n[2] Zie ‘Burgerkracht met Burgermacht. Het einde van de maatschappelijke onderneming en polderpaternalisme’\, dr. Steven P.M. de Waal\, Boom 2015 \n[3] Dit was ook de kern van de beschrijving van werkelijke innovaties en de boodschap over het noodzakelijk leiderschap in ‘Het zal MIJN zorg zijn. 7 routes naar een gezond zorgstelsel’\, dr. Steven P.M. de Waal\, Public Space \n*  Op New Business Radio\, dé zakenzender van Nederland\, hoor je ondernemende mensen\, inspirerende gesprekken\, innovaties en duurzaamheid. Van hippe start up tot ijzersterke multinational. Geen hijgende herhalingen van het laatste nieuws\, maar verdieping op thema’s als marketing\, business development\, duurzaamheid\, cyber en ondernemerschap.\nRadio & podcast New Business Radio is overal te beluisteren via newbusinessradio.nl. Alle afleveringen van de radioprogramma’s zijn na afloop ook beschikbaar als podcast op de bekende podcastkanalen. En dit interview uiteraard ook hier op de website van Public SPACE. \n** Steven de Waal\, oprichter en voorzitter van Public SPACE Foundation\, is tevens voorzitter RvT van ROC Midden Nederland. Hij is actief bij de landelijke ontwikkeling van een nieuwe governance code voor het MBO (hij was eerder betrokken bij de governance codes voor zorg en cultuur\, zijn proefschrift onderzoekt ook de waarden van diverse governance typen).\nActief Burgerschap en Maatschappelijk Ondernemerschap zijn kernthema’s van Public SPACE. Veel burgerinitiatieven\, met name in zorg en energietransitie\, missen vaak vakmensen en technische kennis om het goed van de grond te krijgen. De belangrijke transities die nu op gang komen\, stimuleren en vergen ook een houding van burgerschap van de vakmensen. \nKijk hier voor een overzicht van eerdere uitzendingen met Steven de Waal op NBR. URL:https://publicspace.nl/calendar/technische-vaklui-in-de-dynamische-omgeving-van-actief-burgerschap-interview/ CATEGORIES:Openbaar ATTACH;FMTTYPE=image/jpeg:https://publicspace.nl/wp-content/uploads/2025/05/Trending-15-mei-2025-podcast.jpg END:VEVENT BEGIN:VEVENT DTSTART;TZID=Europe/Amsterdam:20260604T150000 DTEND;TZID=Europe/Amsterdam:20260604T170000 DTSTAMP:20260415T022551 CREATED:20260122T165023Z LAST-MODIFIED:20260122T165023Z UID:10000471-1780585200-1780592400@publicspace.nl SUMMARY:College ‘Strategisch Management voor de Publieke Zaak’ aan voorzitters RvT DESCRIPTION:De “Leergang voor de voorzitter” is bedoeld om de voorzitter van de Raad van Toezicht te ondersteunen en de kennis en vaardigheden die nodig zijn rondom strategie en strategisch management voor een goed voorzitterschap verder te ontwikkelen. De leergang wordt aangeboden door de NVTZ Academie samen met de VTOI-NVTK\, de VTW Academie\, de VTH Academie en Avicenna als regiepartner. \nOp 4 juni 2026 verzorgt Steven de Waal zijn bijdrage aan deze leergang voor voorzitters van de Raad van Toezicht. \nBasisconcept van Public SPACE (2000) voor iedere strategie in de Nederlandse publieke sector: De Maatschappelijke Onderneming \nSteven de Waal start vanuit het door hem ontwikkelde concept van de ‘maatschappelijke onderneming’ (De Waal\, 2000)\, dat indertijd veel politieke belangstelling trok en waarover hij op verzoek van veel politieke partijen (m.n. CDA\, CU en PvdA) actief bijdroeg aan debatten en panels. Het leidde zelfs indertijd tot een (niet goed doordacht) wetsontwerp vanuit het kabinet Balkenende IV (2007-2010) om de positie\, erkenning en interne governance te regelen\, waarover De Waal zijn (afwijzend) expert advies gaf in een aparte sessie van de betreffende kamercommissie. Het wetsontwerp is daarna ook van de politieke agenda afgevoerd. \nDe kern van zijn perspectief is natuurlijk dit concept van de ‘maatschappelijke onderneming’\, private\, uit burgerinitiatief voortgekomen\, organisaties die publieke taken vervullen\, een uniek Nederlands model in de wereld (door hem recent internationaal uitgelegd in voetnoot 5 van zijn laatste Engelse boek uit 2018). Die private rechtspersoon is ook exact de reden dat we Raden van Toezicht hebben op zulke belangrijke publieke diensten als gezondheidszorg\, onderwijs\, kinderopvang en woningcorporaties! \nVandaaruit concentreert hij zich op de dynamische en eindverantwoordelijke positie van de voorzitter in het intern toezicht op en vanuit de externe legitimerende positie die dergelijke maatschappelijke ondernemingen moeten invullen. \nEisen aan voorzitter Raad van Toezicht\nAan de Raden van Toezicht worden hoge eisen gesteld. Dit geldt des te meer voor de voorzitter. De complexiteit van een publiek/private organisatie en de specifieke kenmerken van de maatschappelijke onderneming met zijn vele stakeholders\, vereisen kennis en kunde om ruim en reflectief te denken\, om een maatschappelijk normerend en legitimerend perspectief te hebben\, en tegelijkertijd scherp toezicht te houden. \n“De publieke zaak is te groot en complex om alleen aan de overheid over te laten” \nDe voorzitter moet met de Raad van Toezicht een professioneel en maatschappelijk normatief (‘Wat is het beste voor de samenleving\, onze doelgroepen en de ‘common good?’) toezichtkader bieden\, opdat de Raad van Bestuur de maatschappelijke organisatie in goede banen kan leiden. Dat normatieve kader moet worden ontwikkeld en vastgesteld door RvT en RvB gezamenlijk. Veel verantwoording naar binnen en naar buiten van belangrijke strategische besluiten moet ook vanuit dat normatieve kader plaatsvinden. Voor dit samenspel is het essentieel dat de voorzitter de juiste bagage heeft qua kennis\, inzichten\, attitude en vaardigheden om aan de rol van de Raad van Toezicht én het samenspel met de Raad van Bestuur invulling te geven. \nDe Waal zal zich vooral baseren op de conceptuele hoofdlijnen die hij al neerlegde in zijn boek: “Strategisch management voor de Publieke Zaak” (Boom uitgeverij Amsterdam\, 2008). Ook daarachter zat al de gedachte dat de publieke zaak te groot\, te complex is en teveel betrokkenheid vergt\, om alleen aan overheid of politiek over te laten. Daarom behandelt hij in dit boek niet alleen de diverse strategieën van de overheid (die inderdaad een groot palet omvatten)\, maar ook van bedrijfsleven\, non-profit organisaties en civil society gericht op het verder brengen van de ‘publieke zaak’. \nIndien het past in het programma en de belangstelling van de groep zal De Waal drie kernelementen benadrukken als het gaat om strategisch management\, liefst gebaseerd op strategische intelligentie. Ze zijn mede gebaseerd op zijn 19-jarige ervaring als strategie consultant vanuit de op dat moment toonaangevende firma in management services Boer & Croon Strategy and Management Group\, waar hij mede-eigenaar/vennoot en bestuursvoorzitter (tot begin 2004) was: \n\nStrategisch management is geen strategische planning\nGeen strategie zonder doel: Public Value\nDe grootste huidige strategische uitdaging: ‘disruptief burgerschap’\n\nStrategisch management is geen strategische planning\nHierover bestaan veel misverstanden: alsof papier de toekomst kan voorspellen\, alsof je alle strategische plannen naar buiten moet en zult brengen\, alsof strategische kracht en richting via systematische vooraf bedachte stappenplannen zijn te veroveren. Dat is niet zo. De grote voorbeelden van werkelijk goed strategisch denken en handelen zijn Sun Tzu (ruim 500 v. Chr.)\, Von Clausewitz\, Machiavelli en (de mythische figuur) Odysseus (ruim 700 v. Chr). Wie kent niet het verhaal van het Paard van Troje waarmee Odysseus de Trojanen misleidde en de Grieken de stad wisten te veroveren. \nWerkelijk vernieuwend strategisch gedrag is al zo oud als de mensheid\, en zelfs daaraan vooraf gaand. We hebben veel strategisch gedrag geleerd van de primaten die ons voorgingen\, zoals ook het uitstekende historisch overzicht van het strategisch denken van Lawrence Freedman vermeldt. We gaan in dit gedeelte verder in op zijn kern van strategie ‘beating the odds’. Meer hierover in “Strategisch Denken: Cybernetisch\, Futuring & Slim/Listig” (LinkedIn\, Steven de Waal 12-4-’17). \nStrategische planning is dus alleen een middel\, geen doel laat staan een strategie op zich! Met strategische planning zet je de stappen en acties die je vanuit strategische intelligentie wil maken\, uit in tijd. Overigens altijd onder de noemer dat kansen grijpen en bedreigingen weren\, voorgaan op iedere planning. Een strategisch plan plant niet de toekomst\, maar alleen je eigen voornemens tot strategische actie! \nGeen strategie zonder doel: Public Value\n\nZonder duidelijke doelen waarom je strategische acties onderneemt\, overweegt of beslist\, is er geen sprake van strategie. Waarschijnlijk kopieer je dan vooral wat anderen strategie noemen of\, nog erger\, volg je niet alleen de mode van de dag\, maar ook de doelstellingen van anderen\, zoals overheid en andere publieke financiers of banken en andere kapitaalverschaffers. Strategisch management voor de publieke zaak moet dus ook belegd worden met de doelen die je dan blijkbaar in de maatschappij wilt bereiken (de beoogde impact) en hoe het beste om te gaan met de weerstanden\, dilemma’s\, problemen waar je vervolgens tegenaan loopt. Die slag naar een goede definitie van maatschappelijk rendement of public value is helaas veel te weinig gemaakt\, om te beginnen door de overheid als financier en toezichthouder\, maar juist ook door Raden van Toezicht. Dat is temeer vreemd omdat juist de publiek/private constructie van de maatschappelijke onderneming het mogelijk maakt en zelfs veronderstelt dat er eigenstandig strategisch vermogen van organisatie en bestuur is. \nSteven de Waal hanteert daarvoor een uitleg van het begrip ‘Public Value’ die al in het methodologisch ontwerp van zijn proefschrift vanaf 2008 zat en ook al in zijn design voor het visitatiestelsel woningcorporaties vanaf 2007. Het begint nu ook in Haagse kringen te figureren. In zijn analyse is het RvT/RvB-model weliswaar gekopieerd uit het bedrijfsleven\, maar nogal als een sterk intern gericht model\, zonder de juist daar gebruikelijke indringende en beoordelende rol van buitenaf door aandeelhouders met een formeel en structureel mandaat. Die rollen moeten dus door RvB en RvT worden overgenomen. Meer hierover in “De publieke sector verdient goed management” (S&D\, 5-10-’13). \n‘Disruptief burgerschap’ als uitdaging\nSteven de Waal introduceerde recent het begrip ‘disruptief burgerschap’. Hij laat zien hoe dezelfde ICT- en Media-technologieën die markten disrupteren (voor de zittende en gevestigde marktpartijen\, niet voor allerlei runner-ups\, zie ook de Waal\, 2018) en de platformeconomie veroorzaken\, nu de burger veel meer macht geven. De burger beschikt inmiddels over eigen beheersing en uitwisseling van data\, informatie\, communicatie en zelforganisatie. De publieke arena is al volledig veranderd\, de politiek ook\, de publieke opinie is nu voor het eerst werkelijk van het publiek zelf en die nieuwe macht zal ook de publieke dienstverlening veranderen. Lees meer hierover in zijn essay over “Disruptie van de democratie” (Financieel Dagblad\, 20-1-’18) en inmiddels verder uitgebouwd in zijn laatste (Engelstalige) boek. \nVanuit de missie van zijn Denknetwerk Public Space Foundation wil Steven de Waal maatschappelijk ondernemerschap en actief burgerschap stimuleren. Deze disruptie en nieuwe macht van de burger passen uitstekend bij deze missie. Ook al ziet hij best de nadelen en gevaren van het huidige directe mediakanaal. Hij vindt dat geluid toch vooral komen van diegenen die een positie hadden in de oude manipulaties van de oude kanalen (pers\, radio\, tv) en zich willen verdedigen door af te geven op deze nieuwe technologische mogelijkheden. Steven benadrukt vooral de voordelen vanuit de inbreng en macht van burgers. Hij is dus blij dat hij niet hoeft te wachten tot de huidige generatie professionele politici ook doorhebben dat de burger echt belangrijk geworden is en ze dus niet langer kunnen volstaan met de vage retoriek dat ‘de burger toch echt centraal staat’. \n“Intelligentie bestaat niet alleen uit kennis\, maar ook uit het kunnen toepassen van kennis in de praktijk” – Aristoteles \nBij het komen tot een visie op en houding van goed toezicht en het daarin effectief opereren in de veelal lastige context van ambiguïteit van organisaties stelt Steven de rol van de voorzitter centraal. \nDit behandelt hij naar aanleiding van zijn boek: “Burgerkracht met Burgermacht” (Boom uitgeverij Amsterdam\, 2015). Sinds de lancering ervan in 2015 heeft hij hierover meer dan 200 lezingen gegeven en aan debatten deelgenomen. Leer meer over de uitkomsten hiervan in zijn artikel “Grote Publieksimpact ‘burgerkracht’ met ‘burgermacht’.” \nTenslotte gaat hij in op de vreemde gewoonte in Nederland zich voor publiek gezag en publiek leiderschap te verschuilen achter codes\, protocollen en toezichtsregels van de overheid. Voor publiek gezag is toch echt meer nodig\, analoog aan het begrip ‘Praktische Wijsheid’ van Aristoteles. Steven licht in de leergang zijn visie toe. Zie ook zijn artikel “Aristoteles beats Plato: Praktische wijsheid”. \nKijk hier voor meer informatie en aanmelden.\nBekijk op Vimeo een introductiecollege van Steven de Waal.\nMeer informatie over Steven de Waal op de docentenpagina van Avicenna\, regiepartner voor deze opleiding.\nIn een uitgave ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van Avicenna – Meaningful Matters in 2024 werd aandacht gegeven aan de jarenlange betrokkenheid van Steven de Waal bij de ontwikkeling van hun opleidingen. Download pdf URL:https://publicspace.nl/calendar/college-strategisch-management-voor-de-publieke-zaak-aan-voorzitters-rvt-37/ CATEGORIES:Toegankelijk bij deelname leergang ATTACH;FMTTYPE=image/png:https://publicspace.nl/wp-content/uploads/2021/04/Leergang-voor-de-voorzitter-V3.png ORGANIZER;CN="NVTZ Academie":MAILTO:bureau@nvtz.nl END:VEVENT BEGIN:VEVENT DTSTART;TZID=Europe/Amsterdam:20260618T130000 DTEND;TZID=Europe/Amsterdam:20260618T163000 DTSTAMP:20260415T022551 CREATED:20251203T172042Z LAST-MODIFIED:20260126T133601Z UID:10000470-1781787600-1781800200@publicspace.nl SUMMARY:Module ‘Strategisch leiderschap’ voor Strategie Mastercourse Avicenna DESCRIPTION:Op 18 juni 2026 verzorgt Steven de Waal een module over Strategisch Leiderschap binnen de Strategie Mastercourse van Avicenna in Antwerpen. \nDit programma is bedoeld voor ondernemers\, directeuren\, managers en professionals die (mede) verantwoordelijk zijn voor de strategie\, bezig zijn op het gebied van strategievorming en die hun strategisch inzicht verder willen verdiepen en dit in de praktijk dit willen toepassen. Ze willen hun persoonlijke groei\, op het gebied van leiderschap en strategievorming\, koppelen aan de strategische ontwikkeling en bloei van hun organisatie. \n\n\n“Strategisch denken is cybernetisch\, futuring maar ook slim en listig” \n\n\nSteven de Waal gaat zich met name concentreren op het gecombineerde thema van leiderschap\, dat vooral persoonlijk\, waarden gedreven\, karakter gedomineerd is\, en strategie\, dat vooral toekomstgericht is\, maar ook veel persoonlijkheid en moed vraagt. Het vergt uiteindelijk strategische intelligentie\, die getraind kan worden door de omgang met strategisch scherpe keuzes in omstandigheden waar die er echt toe doen. Juist de huidige gewoonte van strategie gelijkschakelen met strategische planning suggereert teveel dat het een rationeel proces is\, leidt tot veel papier en het gedaan kan worden door consultants en beleidsmedewerkers. De beste combinatie tussen die twee begrippen ontstaat in zijn ogen als we voortaan strategie zien zoals het echt is: listig\, opportunistisch en vanuit een houding van onzeker en paranoïde openstaan voor kansen en bedreigingen: zie zijn blog op Linkedin over Strategisch Denken. \nKijk hier voor meer informatie en aanmelden\nMeer informatie over Steven de Waal op de docentenpagina van Avicenna.\nIn een uitgave ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van Avicenna – Meaningful Matters in 2024 werd aandacht gegeven aan de jarenlange betrokkenheid van Steven de Waal bij de ontwikkeling van hun opleidingen. Download pdf URL:https://publicspace.nl/calendar/module-strategisch-leiderschap-voor-strategie-mastercourse-avicenna-7/ CATEGORIES:Toegankelijk bij deelname leergang ATTACH;FMTTYPE=image/png:https://publicspace.nl/wp-content/uploads/2023/06/Afb-Strategie-Mastercourse-Antwerpen-2023.png END:VEVENT BEGIN:VEVENT DTSTART;TZID=Europe/Amsterdam:20260630T140000 DTEND;TZID=Europe/Amsterdam:20260630T170000 DTSTAMP:20260415T022551 CREATED:20260126T143409Z LAST-MODIFIED:20260126T143639Z UID:10000472-1782828000-1782838800@publicspace.nl SUMMARY:College ‘Strategische keuzes: extern krachtenveld & scenario’s’ voor gezondheidszorg (NVTZ Academie) DESCRIPTION:Op 30 juni 2026 verzorgt Steven de Waal voor de NVTZ Academie een dagdeel van de eendaagse sessie voor toezichthouders in de gezondheidszorg: “Strategische keuzes: extern krachtenveld & scenario’s”. \nDeze sessie is bedoeld om de Raad van Toezicht te ondersteunen en de kennis en vaardigheden die nodig zijn rondom strategie en strategisch management voor een goed toezichthouderschap verder te ontwikkelen\, toegespitst op het specifieke krachtenveld\, de strategische en politieke context van het Nederlandse zorgstelsel\, dat natuurlijk sterk onder druk heeft gestaan en getest is in de corona pandemie\, maar waarbij de toekomst nu sterk verder ter discussie komt\, vanwege een aantal bedreigende vooruitzichten. \nDit heeft Public Space aan zien komen en is in het eigen denknetwerk (zoals dat hoort bij een Denktank) vanaf maart 2023 daarover een discussie gestart aan de hand van een paper over ‘Toekomst en Transformatie van de Nederlandse gezondheidszorg’. Dit heeft in mei 2023 geleid tot de publicatie van een nieuw boek\, ‘Het zal MIJN zorg zijn. 7 routes naar een gezond zorgstelsel’ (verkrijgbaar in alle fysieke en virtuele boekhandels). De basisstelling in dat boek\, aangetoond met een groot aantal voorbeelden uit de praktijk\, is dat heel veel zorginnovaties al lang plaatsvinden door het leiderschap op de werkvloer en dat polder en overheid daar met hun papieren inzichten niet veel aan toevoegen. Juist bij die partijen is meer maatschappelijk leiderschap nodig om een aantal pijnlijke knopen in de structuren of financiering van zorg aan te pakken\, maar daar is bitter weinig van te zien. Alleen maar papier produceren over ‘waar het naartoe moet’\, is niet zo moedig en verstandig. Doorhebben\, in alle bescheidenheid\, wat er nu al gebeurt en dat gaan steunen met krachtige interventies kan wel helpen! Het publieke en politieke debat is daar recent nog niet erg aan begonnen via het ontwerp en de handtekening onder een polder akkoord\, het Integraal Zorg Akkoord\, zie ook onze besprekingen daarvan. \nEisen aan Raad van Toezicht\nAan de Raden van Toezicht worden hoge eisen gesteld. De complexiteit van een publiek/private organisatie en de specifieke kenmerken van de maatschappelijke onderneming (dit concept is door ons geïntroduceerd in ons boek van 2000: ‘Nieuwe strategieën voor het publieke domein’ (Samsom 2000) met zijn vele stakeholders\, vereisen kennis en kunde om ruim en reflectief te denken en tegelijkertijd scherp toezicht te houden. \n“De publieke zaak is te groot en complex om alleen aan de overheid over te laten” \nDe Raad van Toezicht moet een professioneel toezichtkader bieden\, opdat de Raad van Bestuur de maatschappelijke organisatie in goede banen kan leiden. Daarom is het essentieel dat de toezichthouder de juiste bagage heeft qua kennis\, inzichten\, attitude en vaardigheden om aan de rol van de Raad van Toezicht én het samenspel met de Raad van Bestuur invulling te geven. \nSteven zal zich vooral baseren op de conceptuele hoofdlijnen die hij al neerlegde in zijn boek: “Strategisch management voor de Publieke Zaak” (Boom Amsterdam\, 2008). Ook daarachter zat al de gedachte dat de publieke zaak te groot en complex is om alleen aan de overheid over te laten. Daarom behandelt hij in dit boek niet alleen de diverse strategieën gericht op de publieke zaak en realiseren van ‘public value’ van de overheid\, maar ook van bedrijfsleven\, non-profit organisaties en civil society. \nStrategische intelligentie\nIn de sessie zal Steven drie kernelementen benadrukken. Ze zijn mede gebaseerd op zijn 19-jarige ervaring als strategie consultant vanuit het op dat moment toonaangevende adviesbureau Boer & Croon\, waar hij mede-eigenaar/vennoot en bestuursvoorzitter (tot 2004) was: \n\nStrategisch management is geen strategische planning\nGeen strategie zonder doel\nDe grootste strategische uitdaging: ‘disruptief burgerschap’\n\nStrategische intelligentie gaat erom \nA. Een visie te hebben op de toekomst en toekomstige kansen en bedreigingen \nINZICHT 1: Die visie kan dus niet bewezen worden\, maar alleen aannemelijk en charismatisch overtuigend gebracht! \nB. Dan mensen als je volgers bij jouw leiderschap meenemen en dus op die visie meekrijgen \nINZICHT 2: Zonder dwang en drang of dreiging vanuit een machtspositie! \nC. Vervolgens tactisch slim en listig (Odysseus!) te manoeuvreren door het vaak vijandig en concurrerend krachtenveld om die toekomst voor de organisatie ook werkelijk te bereiken \nINZICHT 3: Hiervoor zal de echte strateeg dus nooit de credits krijgen. Noch de visie\, noch de analyse van de kansen en dreigingen in het krachtenveld\, noch de strategische stappen vooruit zijn op het moment waarop het moet gebeuren\, te bewijzen! De meesten in je omgeving\, vaak zonder die strategische intelligentie\, weten pas achteraf wat er had moeten gebeuren en zullen jou dus nooit gunnen dat je het al veel eerder zag! \nThema: Strategisch management is geen strategische planning\nRond dat laatste zijn veel misverstanden: alsof papier de toekomst kan voorspellen\, alsof je alle strategische plannen naar buiten moet en zult brengen\, alsof strategische kracht en richting via systematische vooraf bedachte stappenplannen zijn te veroveren. De grote voorbeelden van werkelijk goed strategisch denken en handelen zijn Sun Tzu (ruim 500 v. Chr) en Odysseus met de godin Athene (ruim 700 v. Chr). Tsja\, echt vernieuwend strategisch gedrag is al zo oud als de mensheid\, zelfs daaraan vooraf: we hebben ook veel strategisch gedrag geleerd van de primaten die ons voorgingen\, zoals ook in het uitstekende historisch overzicht van het strategisch denken van Lawrence Freedman wordt vermeld. We gaan hier verder in op zijn kern van strategie: ‘beating the odds’. Zie hierover ook het artikel van Steven de Waal op LinkedIn. \nThema: Geen strategie zonder doel\nElk strategisch management heeft duidelijke doelen en motieven nodig. Strategisch management voor de publieke zaak moet dus ook belegd worden met de doelen die je dan blijkbaar in de maatschappij wil bereiken en hoe om te gaan met de weerstand\, dilemma’s\, problemen waar je vervolgens tegenaan loopt. Die slag naar een goede definitie van maatschappelijk rendement of ‘public value’ is helaas veel te weinig gemaakt\, juist ook door Raden van Toezicht. Steven de Waal hanteert daarvoor een uitleg van het begrip ‘public value’ dat in het ontwerp van zijn proefschrift vanaf 2008 zat en in zijn design voor het visitatiestelsel woningcorporaties vanaf 2007. Het begint nu ook in Haagsche kringen te figureren. In zijn analyse is het RvT/RvB-model weliswaar gekopieerd uit het bedrijfsleven\, maar nogal als een intern gericht model\, zonder de daar gebruikelijke indringende en beoordelende rol van buitenaf door aandeelhouders met formeel mandaat. Die rollen moeten dus door de RvT worden overgenomen en deze combineert daarmee de klassieke rollen van een RvC en de AvA! (zie zijn essay: De publieke sector verdient goed management (S&D 2013)). \nThema: Disruptief burgerschap als uitdaging voor nieuw\, civil leadership\n\nSteven de Waal noemt ‘disruptief burgerschap‘ de grootste strategische uitdaging van dit moment. Hoe dezelfde technologieën die de markt disrupteren en de platformeconomie veroorzaken\, nu de burger veel meer macht geven vanuit de eigen beheersing en uitwisseling van data\, informatie\, communicatie en zelforganisatie. De publieke arena is al volledig veranderd\, de politiek ook (zonder er overigens zelf sterk op te reflecteren\, het overkomt ze als het ware dan wel sommigen weten het opportunistisch te gebruiken)\, nu zal ook de publieke dienstverlening\, zoals gezondheidszorg\, veranderen. Hij heeft daar allereerst een essay in het FD over geschreven\, mede gebaseerd op een boek dat op dat moment in ontwikkeling was\, waarin hij aantoont dat de (representatieve) democratie al sterk gedisrupteerd is. Vanuit de missie van de Denktank Public SPACE (opgericht ca 2001)\, met als missie maatschappelijk ondernemerschap en actief burgerschap te stimuleren\, is deze disruptie natuurlijk in eerste instantie welgevallig. Hij ziet echter zeker ook de nadelen en gevaren van het huidige directe mediakanaal\, al vindt hij dat geluid\, dat hij natuurlijk veel tegenkomt in zijn lezingen\, ook internationaal\, toch vooral komen van diegenen die een positie hadden in de oude manipulaties van de oude mediakanalen (pers\, radio\, tv). \nHij benadrukt tegen dat ouderwetse geluid in\, vooral de voordelen vanuit de inbreng en macht van burgers. In zijn later verschenen boek is de hoofdtitel echter niet voor niets: ‘Civil Leadership as the Future of Leadership‘\, tegenover deze reële en nieuwe macht van burgers moet er ander\, overtuigend leiderschap staan om te zorgen dat die #permanentpublicgrandstand niet de democratie ondermijnt. Hij is blij dat hij of de burger dus niet hoeft te wachten tot de huidige generatie professionele politici ook doorhebben dat die burger belangrijk en machtiger geworden is. Een van de echt strategische vernieuwingen die echter zeker nodig zal zijn\, is de representatieve democratie meer aanvullen met directe democratie\, zoals burgerpanels\, referenda en directe verkiezingen van overheidsbestuurders. \n“De rol van de RvT richting de samenleving en de nieuwe macht van de burgers staat centraal” \nIn zijn bijdrage staat de rol van de toezichthouders bij het komen tot een visie op en houding van goed toezicht en het daarin effectief opereren in de veelal lastige context van ambiguïteit van organisaties\, samenleving\, doelgroepen en patiënten centraal. Die ambiguïteit neemt nu nog toe omdat de maatschappelijke onderneming (een concept door hem gelanceerd en in een boek uitgewerkt in 2000) vanuit haar positie en missie heel goed in staat zou zijn in te spelen op burgers die meer willen doen\, voor elkaar\, in de zorg\, maar daarvoor niet de ruimte wordt geboden door overheidsregels of zorgverzekeraars. Dit behandelt hij naar aanleiding van zijn boek Burgerkracht met Burgermacht (Boom 2015). Sinds de lancering ervan in 2015 heeft hij hierover meer dan 200 lezingen en debatten gehouden\, het eerst resultaat hiervan na zo’n 50 debatten staat in een beknopte samenvatting. \nTenslotte gaat hij in op de vreemde gewoonte in Nederland zich voor publiek gezag en publiek leiderschap te verschuilen achter codes\, protocollen en toezichtsregels van de overheid. Voor publiek gezag is toch echt meer nodig\, analoog aan het begrip ‘Praktische Wijsheid’ van Aristoteles. \nBekijk hier op Vimeo een korte promotievideo en hier een introductiecollege van Steven de Waal.\nAanmelden voor dit eendaagse programma kan hier. \nMeer informatie over Steven de Waal op de docentenpagina van Avicenna\, regiepartner voor deze opleiding.\nIn een uitgave ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van Avicenna – Meaningful Matters in 2024 werd aandacht gegeven aan de jarenlange betrokkenheid van Steven de Waal bij de ontwikkeling van hun opleidingen. Download pdf URL:https://publicspace.nl/calendar/college-strategische-keuzes-extern-krachtenveld-scenarios-voor-gezondheidszorg-nvtz-academie-2/ CATEGORIES:Toegankelijk bij deelname leergang ATTACH;FMTTYPE=image/png:https://publicspace.nl/wp-content/uploads/2019/10/NVTZ-Academie-groter.png ORGANIZER;CN="NVTZ Academie":MAILTO:bureau@nvtz.nl END:VEVENT END:VCALENDAR