Op veel transities – zoals rond zorg, energie en duurzaamheid – richten zich veel initiatieven van burgers, zoals burgercoöperaties en -stichtingen, burgeruitwisseling en -ruilhandel en burgeracties van verzet en lobby richting politiek en bedrijfsleven. Tegelijk zijn er in die transities grote aantallen technische vaklui nodig, die dus wel eerst moeten worden opgeleid. Erkenning en toekomst van het mbo was het onderwerp in het vorige interview van Steven de Waal op New Business Radio*.

In een nieuwe aflevering van Trending op 21 mei gaan Ron Lemmens van NBR en Steven de Waal** met gasten in gesprek over hoe deze toekomst leidt tot een nieuw werkveld: moderne technische vaklui moeten toenemend werken in en met een omgeving van actieve burgers en burgerorganisaties. Die laatste kunnen opdrachtgever, financier en mede-bepaler zijn van de technische oplossing, die nodig is en wordt gezocht. Er spelen grote issues rond (structurele) financiering, ook door burgers zelf, en juridische vragen rond eigendom, bestemmingsplannen en governance.

Het is geen uitgekristalliseerd terrein: er is nog erg veel verwarring, misverstanden zo niet rechtstreeks tegenwerking tussen overheden, die zich tot voor kort als enige verantwoordelijk waanden, en deze burgerinitiatieven. Ook die onduidelijkheid en strijd is onderdeel van deze nieuwe werkomgeving.

Er speelt nog een ander, meer structureel aspect: heel veel transities leven al veel langer onder burgers dan in de officiële plannen van overheden en relevante instituten. De polder loopt achter op wat het volk wil, maar vooral ook kan. Nu er grote technologische innovaties optreden (disruptieve burgermacht [1]), breekt deze goed georganiseerde nieuwe vraag door het starre, eigenwijze en paternalistische [2] aanbod heen. Die aanpassingen aan dat bestaande aanbod gaan veel te traag (zie o.a. netcongestie) vergeleken met deze nieuwe macht en beweging onder burgers. Technische vakmensen moeten dat krachtenveld overzien en erop anticiperen.

De grote vragen waar dit interview over zal gaan zijn dus:

1. Zien we inderdaad deze trend op allerlei belangrijke technische terreinen, met name rond transities?
2. Welke basishouding en vaardigheden moeten vakmensen in die spannende en onduidelijke omgeving vooral hebben?
3. Zijn vakmensen daartoe nu goed opgeleid?
4. Wat vinden we in dat kader van de module van ‘burgerschap’ die is verplicht in het mbo?
5. Zien we al goede samenwerkingen tussen technisch aanbod en vakmensen met burgerorganisaties en (lokale) overheden in de praktijk? Welk maatschappelijk leiderschap zien we al[3] en wat zijn goede voorbeelden?

[1] Zie ‘Civil leadership as the Future of leadership. Harnessing the disruptive power of citizens’, dr. Steven P.M. de Waal, Amazon 2018. O.a te zien in: gemakkelijker onderlinge communicatie en bottom up organisatie via internet en social media en kleinschalige technologie voor o.a. energieopwekking en zorg monitoring die massaal door burgers zelf wordt omarmd

[2] Zie ‘Burgerkracht met Burgermacht. Het einde van de maatschappelijke onderneming en polderpaternalisme’, dr. Steven P.M. de Waal, Boom 2015

[3] Dit was ook de kern van de beschrijving van werkelijke innovaties en de boodschap over het noodzakelijk leiderschap in ‘Het zal MIJN zorg zijn. 7 routes naar een gezond zorgstelsel’, dr. Steven P.M. de Waal, Public Space

*  Op New Business Radio, dé zakenzender van Nederland, hoor je ondernemende mensen, inspirerende gesprekken, innovaties en duurzaamheid. Van hippe start up tot ijzersterke multinational. Geen hijgende herhalingen van het laatste nieuws, maar verdieping op thema’s als marketing, business development, duurzaamheid, cyber en ondernemerschap.
Radio & podcast New Business Radio is overal te beluisteren via newbusinessradio.nl. Alle afleveringen van de radioprogramma’s zijn na afloop ook beschikbaar als podcast op de bekende podcastkanalen. En dit interview uiteraard ook hier op de website van Public SPACE.

** Steven de Waal, oprichter en voorzitter van Public SPACE Foundation, is tevens voorzitter RvT van ROC Midden Nederland. Hij is actief bij de landelijke ontwikkeling van een nieuwe governance code voor het MBO (hij was eerder betrokken bij de governance codes voor zorg en cultuur, zijn proefschrift onderzoekt ook de waarden van diverse governance typen).
Actief Burgerschap en Maatschappelijk Ondernemerschap zijn kernthema’s van Public SPACE. Veel burgerinitiatieven, met name in zorg en energietransitie, missen vaak vakmensen en technische kennis om het goed van de grond te krijgen. De belangrijke transities die nu op gang komen, stimuleren en vergen ook een houding van burgerschap van de vakmensen.

Kijk hier voor een overzicht van eerdere uitzendingen met Steven de Waal op NBR.